هوش تجاری چیست؟
هوش تجاری یا هوش کسبوکار (Business Intelligence) که اختصارا آن را BI نیز مینامند، در حقیقت به مجموعهای از دادهها و اطلاعات گفته میشود که به کمک ابزارهایی خاص میتواند ارزش قابل توجهی را برای سازمان ایجاد کند، به بیانی سادهتر کاربرد اصلی هوش تجاری، تبدیل داده به مزیت رقابتی برای یک سازمان است.
فرض کنید شما مدیر یک کسبوکار هستید، در چنین شرایطی، هوش تجاری به شما کمک میکند تا با استفاده از ابزارهایی مانند داشبوردهای مدیریتی، گزارش و نمودارهای متنی و گرافیکی و حتی تکنیکهای دادهکاوی عوامل موفقیت یا شکست پروژههای سازمان را متوجه شده، بتوانید مشکلات را برطرف کرده و در جهت افزایش سودآوری سازمان اقدام کنید.
در حقیقت هوش تجاری، مجموعهای از ابزارها و روشهاست که با جمعآوری دادهها، پردازش و در نهایت نمایش اطلاعات، تصمیمگیری را برای مدیران سازمان آسانتر کرده و حقایقی را در خصوص فرایندهای تجاری سازمان به آنها ارائه میدهد.
منبع: الونوآوران
هوش تجاری یا هوش کسب و کار (Business Intelligence | BI) یک فرایند مبتنی بر فناوری با ابزارهای مختلف به منظور تجزیه و تحلیل داده ها و ارائه اطلاعات عملی در راستای مدیریت بهتر و شناخت فرصتها با تصمیمات تجاری آگاهانه در جهت بهبود کسب و کار. در بخشی از فرایند هوش تجاری سازمانها داده ها را از نرم افزارها داخلی و و منابع خارجی جمع آوری کرده و برای تجزیه و تحلیل آماده میکنند و در اختیار عوامل تصمیم گیرنده قرار میدهند.
در واقع میتوان گفت هوش تجاری با ترکیب اطلاعات تحلیلی کسب و کارها، «دادهکاوی» (Data Mining)، «تجسم یا مصورسازی دادهها» (Data Visualization) و ابزارهای تحلیل داده و زیرساخت در تصمیمگیری بر اساس دادهها به سازمانها کمک میکند. در عمل، زمانی که دیدگاهی جامع درباره دادههای سازمان خود داشته باشید و بتوانید از آنها برای اعمال تغییرات، حذف برنامههای غیرمؤثر و تطبیق با تغییرات بازار استفاده کنید، از هوش تجاری مدرن بهره گرفتهاید.
دو بعد مهم هوش تجاری
هوش کسبوکار برای پیادهسازی موفق دو بعد مختلف دارد که اولی بعد فنی و تکنیکال و دومی بعد فرهنگی آن است. در ادامه هر کدام از این ابعاد را بررسی میکنیم.
- بعد فنی و تکنیکال: پایه و اساس این بعد بر مبنای ساخت انبار داده و عملیاتهای مربوط به دیتابیس و انتقال دادهها است.
- بعد فرهنگی: بعد از به دست آمدن اطلاعات بعد فنی نیاز است تا این دادهها به شکل درست و کاملی تفسیر شوند. تفسیر و تصمیمگیریهای مربوط به این بخش در بعد فرهنگی جای میگیرند.
منبع: همیارآکادمی
اهمیت هوش تجاری
در ابتدا باید گفت که در کسب و کارهای امروزی هر نکته و جزییات کوچکی که بتواند حتی به یک میزان اندک باعث پیشرفت آن کسب و کار شود، از اهمیت بالایی برخوردار است. حال با در نظر گرفتن این مسئله میتوان توضیح داد که هوش تجاری به عنوان یک موضوع کاربردی و محوری، از اهمیت بالایی برخوردار است که برخی از دلایل اهمیت آن عبارتند از:
اندازه گیری و ایجاد شاخصهای کلیدی عملکرد(Key Performance Indicators) یا KPI بر اساس دادههای تاریخی.
شناسایی و تنظیم معیارها برای فرآیندهای متنوع.
شناسایی روند بازار و مشکلات کسب و کار توسط سازمانها با استفاده از سیستمهای BI.
کمک به تصویرسازی از دادهها و افزایش کیفیت دادهها و در نتیجه افزایش کیفیت تصمیم گیری.
قابل استفاده بودن سیستمهای BI برای بنگاهای اقتصادی بزرگ و همچنین برای SME(شرکتهای کوچک و متوسط).
نمونههای هوش تجاری
گزارش دهی یکی از کارکردهای اصلی هوش تجاری است و پیشخوان شاید یک ابزار BI کهنه باشد. صفحات پیشخوان توسط نرم افزارهای مختلف پشتیبانی و ارائه میشوند که به طور خودکار دادههای موجود را به صورت نمودارها و جداول گوناگون گردآوری میکنند و وضعیت کنونی شرکت را به کاربر نشان میدهند. اگرچه هوش تجاری به کاربران نمیگوید که چه کاری انجام دهند یا اگر دوره خاصی را طی کنند چه اتفاقی خواهد افتاد، اما استفاده BI صرفا محدود به تهیه گزارش هم نیست. در عوض BI با ساده سازی روندهای جستجو، ادغام و درخواست دادههای لازم جهت تصمیم گیریهای صحیح تجاری، برای کاربران راهی را جهت بررسی دادهها ارائه میدهد تا درک و بینش بهتری از ترندها داشته باشند.
به عنوان مثال شرکتی که میخواهد زنجیره تامین خود را بهتر مدیریت کند، به توانایی BI برای تعیین محل روی دادن تاخیر و وجود تغییرات در فرآیند حمل و نقل احتیاج دارد. این شرکت همچنین میتواند از قابلیتهای BI خود برای کشف اینکه کدام محصول معمولا با تاخیر میرسد یا کدام نوع حمل و نقل بیشتر دچار تاخیر میشوند، استفاده کند.
موارد کاربرد BI فراتر از تحلیل عملکرد تجاری، بهبود فروش و کاهش هزینهها است. مثلا در برخی از مدارس با استفاده از ابزار BI در بررسی نقاط دادههای متعدد مانند میزان حضور و غیاب و یا عملکرد دانش آموز، تلاش شده تا یادگیری دانش آموزان بهبود یافته و تعداد فارغ التحصیلان دبیرستان نیز افزایش یابد که تمام این تلاشها نیز با موفقیت همراه بوده است. برخی از نمونههای مشخص نحوه استفاده سازمانها از ابزارهای هوش تجاری به این شکل است:
یک سازمان میتواند از ابزارهای هوش تجاری برای پیگیری امور مربوط به منابع انسانی مانند جذب نیرو و حفظ کارمندان استفاده کند.
ابزارهای BI میتوانند به طور خودکار گزارشهای فروش و تحویل را از دادههای CRM تولید کنند.
یک تیم فروش میتواند از BI برای ایجاد پیشخوانی استفاده کند که نشان میدهد مشتریان احتمالی هر کارشناس فروش در کدام مرحله قیف فروش هستند.
نمونه اول
یک مالک هتل از برنامه های تحلیلی BI برای جمع آوری اطلاعات آماری در مورد میانگین اجاره رفتن اتاق و مبلغ اجاره هر اتاق استفاده می کند. نرم افزار هوش تجاری کمک میکند تا درآمد کل حاصل از هر اتاق به دست بیاید. این نرم افزار همچنین برای تعیین موقعیت رقابتی آن هتل در بازارهای مختلف، آماری از سهم بازار و دادههای نظرسنجی بعمل آمده از مشتریان هر هتل را جمع آوری میکند. با تجزیه و تحلیل این روند بصورت سال به سال، ماه به ماه و روز به روز، به مدیریت در ارائه تخفیفهای متنوع در اجاره اتاقها کمک میکند.
نمونه دوم
یک بانک به مدیران شعب امکان دسترسی به نرم افزارهای BI را میدهد. این نرم افزار به مدیر شعبه کمک میکند تا تعیین کند که سودآورترین مشتریان چه کسانی هستند و کارمندان بانک باید روی کدام مشتریان کار کنند. استفاده از ابزارهای BI به کارمندان بخش فناوری اطلاعات بانک کمک میکند تا از وظیفه تولید گزارشهای تحلیلی برای دپارتمانهای مختلف رهایی یابند. همچنین به کارکنان این بخش، امکان دسترسی به یک منبع داده غنی تر را میدهد.
منبع: همیارآکادمی
اهداف هوش تجاری و مزایای آن
همانطوری که گفتیم یکی از مهمترین دلایل بهکارگیری هوش تجاری، ایجاد مزیت رقابتی و همچنین افزایش میزان سوددهی سازمان است، اما میتوان اهداف دیگری نیز برای این فرایند در نظر گرفت، اهدافی مانند:
- تهیهی سریع و آسان گزارشهای کاربردی
- تعیین گرایشات تجاری سازمانها
- پیشبینی وضعیت آیندهی بازار
- افزایش میزان رضایت مشتریان
- تشخیص بهموقع نقاط ضعف و قوت
- کمک به تصمیمگیری سریعتر مدیران
- افزایش بهرهوری و سودآوری سازمان
- تنظیم صحیح قیمتها و افزایش فروش
- کاهش هزینههای نیروی انسانی
بهطور کلی، هوش تجاری را میتوان از جمله زیرمجموعههای سیستمهای اطلاعاتی در فناوری اطلاعات دانست، سازمانهایی که به خوبی از فناوری اطلاعات در زیرساخت کسبوکار خود بهره برده باشند، بهراحتی قادر خواهند بود BI را نیز در سازمان بهکار گرفته و از مزایای آن برخوردار شوند.
منبع: الونوآوران
